เกมปริศนาคำทายคือเสน่ห์ของความท้าทาย ที่ทำให้ผู้เล่นต้องใช้ทั้งไหวพริบและจินตนาการในการค้นหาคำตอบที่ซ่อนเร้นอยู่ในคำใบ้สั้น ๆ เพียงไม่กี่คำ
ถึงเเม้จะยังไม่มีบทความวิจัย เพราะคนที่เริ่มคิดเกมปริศนาคำทายนี้ขึ้นมาคือ ป้าหวิน-ปิยะวรรณ สุขเกษม คุณครูประจำของศูนย์วัฒนธรรมไททรงดำ ไผ่หูช้าง จังหวัดนครปฐม และจากการที่ได้ลงพื้นที่ไปสัมภาษณ์ ไปนั่งพูดคุยกับป้าหวิน พวกเราก็ได้ถามถึงจุดกำเนิดของเกมปริศนาคำทายว่าเกิดขึ้นมาได้อย่างไร คำตอบที่ได้จากป้าหวินคือ คนเริ่มต้นคิดเกมปริศนาคำทายนี้ขึ้นมา คือตัวของป้าหวินเอง เมื่อหลายปีก่อน หมู่บ้านไททรงดำแห่งนี้อยู่กันปกติเหมือนหมู่บ้านทั่วๆไป มีแค่การที่ชาวบ้านในหมู่บ้านเดินไปมาหาสู่กันจนกระทั่งวันหนึ่ง ป้าหวินรู้สึกว่าหมู่บ้านจะเงียบเหงาเกินไป เลยลองปรึกษาลองคุยกับคนในหมู่บ้านดูว่า หมู่บ้านของเราควรจะมีเกมมาเล่นกันดูบ้างไหม เล่นกันสนุก ๆ เพราะหมู่บ้านของเรามีหลากหลายวัย จะได้ฝึกใช้ความรู้ ฝึกใช้ความคิด คนในหมู่บ้านตกลงเห็นด้วย หลังจากนั้น ป้าหวินก็ไปคิดว่าจะเอาอะไรมาทายเล่นดี ง่ายเกินไปก็ไม่ได้ ยากเกินไปก็ไม่ดี ป้าหวินจึงเอาทุกอย่างที่อยู่รอบตัวมาลองทายกับชาวบ้านในหมู่บ้านดู
ตัวอย่างของเกมปริศนาคำทาย โตฮังเล้ย (อะไรเอ่ย) เด็กน้อยไว้จุกแกะ (เด็กน้อยไว้ผมจุก) คำตอบคือ ข้าวโพด หรือจะเป็น โตฮังเล้ย (อะไรเอ่ย) บ่แดงไปเที่ยว บ่เขียวอยู่เฮือน (นายแเดงไปเที่ยวนายเขียวอยู่บ้าน) คำตอบคือ พริก
ป้าหวินพยายามเอาสิ่งที่อยู่รอบ ๆ ตัวภายในหมู่บ้านมาเป็นคำทาย ส่วนคำตอบ จะยากหรือง่าย อยู่ที่ตัวเราเองเป็นคนคิด เป็นคำทายจากสิ่งที่เห็นได้ด้วยตา ไม่ใช่ความคิดจากจินตนาการ หลังจากที่พวกเราสัมภาษณ์ป้าหวินเกี่ยวกับจุดเริ่มต้นของเกมปริศนาคำทายเสร็จ ป้าหวินพาพวกเราไปลองเล่นเกมกัน ทดสอบความรู้ของพวกเราว่าจะมีความรู้มากน้อยแค่ไหน ตอบได้บ้าง ไม่ได้บ้าง ใครตอบถูกก็จะมีรางวัลเป็นเข็มที่ระลึกของสมาคมไททรงดำ (ประเทศไทย) ที่จะมีแค่ชุดนี้ชุดสุดท้าย ไม่มีการผลิตขึ้นมาอีกแล้ว
การได้ลองเล่นเกมปริศนาคำทายนี้ นอกจากจะได้ความสนุกแล้ว ยังแฝงความรู้ในเรื่องของภาษาเข้าไปด้วย ภาษาที่ใช้ทายคำ เป็นภาษาในท้องถิ่น จะยากสำหรับพวกเรามาก คำไหนที่พวกเราไม่เข้าใจ ป้าหวินจะคอยบอกให้ว่าคำนี้อ่านว่าอย่างไร แปลว่าอะไร ทำให้พวกเราได้ฝึกพูดออกเสียงตาม และยังได้สานสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนในกลุ่มอีกด้วย ฝึกใช้ความคิดร่วมกัน บางคนในกลุ่มที่อาจจะไม่สนิทกัน ไม่ค่อยได้พูดคุยกัน เล่นเกมปริศนาคำทายก็ได้รู้จักกันมากขึ้น หลังจากที่พวกเรากลับมาถึงกรุงเทพแล้ว พวกเรายังเอาเกมปริศนาคำทายมาเล่นกันอยู่ เกมนี้ก็ยังคงสร้างรอยยิ้ม สร้างเสียงหัวเราะให้กลุ่มของพวกเราเหมือนเดิม
พวกเราประทับใจมาก ๆ ที่ได้ทำความรู้จัก ได้เรียนรู้กับหมู่บ้านไผ่หูช้างแห่งนี้ ถึงจะเป็นแค่หมู่บ้านเล็ก ๆ แต่เต็มไปด้วยรอยยิ้ม เสียงหัวเราะ ชาวบ้านทุกคนในหมู่บ้านมีความอัธยาศัยดีทุกคน ต้อนรับพวกเรา หาชุดประจำหมู่บ้านให้พวกเราได้ใส่ เลี้ยงพวกเราเหมือนลูกหลาน เป็นความอบอุ่นให้กับพวกเรามาก สามารถพูดคุย สามารถถามได้ทุกเรื่อง ไม่จำเป็นต้องถามแค่เรื่องงาน ถ้ามีโอกาส จะกลับไปหาพวกท่านอีกแน่นอน
